Świyntojanowo noc

 Je to cudowno pora. Trwo kwilka. Je widno, klarowno, wōnio agacym i jaśminym.

I tak je ôd hańdowna, choć tymi czasy niy mianowali jōm jeszcze świyntojanowōm, a to skiż tego, co ô świyntym Jōnie  Krzcicielu żodnymu sie nawet niy śniyło. Na tego świyntego światu dugo prziszło jeszcze czekać.

Nale już wtynczos bōła to noc, we kero wszyjscy fajrowali. Nasze pra,pra,pra....starziki żyli podug tego, co rychtowała jym prziroda. Taki fynōmyn, jak nojkrōtszo noc we roku to Ôni „czuli we kościach”. Pieruchym fest jich to radowało. Rozpolali sobōtki, coby kole nich skokać i tańcować. 

Tańcowaniym chcieli wywiyść w pole zło, wywiyść jak nojdalij ôd ludziōw. Tańcowali dlo wiatru, coby wioł kajś daleko za gōry, za lasy. Tańcowali dlo słōńca, coby niy wypolōło trowōw ciynżkich ôd połnych ziorek, coby niy wysuszōło wody we rzykach, stowach, jeziorach. Skokali tyż, coby gowiydź niy pożarła fesztrōw, ino coby sama stała sie jodłym.

Skokanie koło ôgnia i bez ôgyń we ta nojkrōtszo noc roku to jedyn ze nojstarszych bałwochwalskich fajerōw rychtowanych słōńcu, kere mianowali tyż tymi czasy „biołym bogym”.

 Bez te wszyjske wieki niywiela sie zmiyniyło. Roztomajte nacyje majōm rade tyn fajer jeszcze do dzisioj.

Na podstawie tekstu „Noc świętojańska” ze zbioru „Szczodra noc,szczodry dzień”

autor: Maria Żółkowska

Chnetko feryje

Downoch tukej nic niy szkryflała. Jakosik czasu niy stykło.W miyndzyczasie bōł 3 Diktand Ślōnskij Godki. I musza sie sam poasić - nareszcie I miejsce.

I dziynki tymu byda mōgła ôbejrzeć sie Bruksela.

Miałach szkryflać dalij ô rajzie do Italije i ô świyntym Franku. I na zicher niy zrobia z gymby d.......y. Ino zetrwejcie jeszcze ździebko - do pyndziałku się wyrobia. A kwilowo, tak na już, poczytejcie ô latowych feryjach, kere przecam napocznōm sie lada dziyń.

Robi sie coroz to cieplij. Tyn gizd, czas, gno do przodku kej niymōndry. Nowy rok, tusty szczwortek, Popielcowo Strzoda, Wielkanoc, Dziyń Matki – wszyjsko to, zdo się, bōło dziepiyro co, a tukej już chnetko kōniec roku szkolnego. Niy mogōm sie go już doczkać i szkolorze, i rechtory. Te piyrsze, tak po prowdzie, to już terozki ino „chodzōm” do szkoły. Gynał tak. Bo przecam niczego sie już wcale niy uczōm. Siedzōm boroki we tych ławkach, nudzōm sie, jak mopsy, grajōm we roztomajte gry na mobilniokach, dubiōm we nosie i czekajōm na zwōnek. A rechtory, umynczōne roztomajtym wynokwianiym bajtlōw tyż by już chcieli mieć świynty spokōj. Beztoż zamias siedzieć we szkole wyłonaczajōm roztomajte interesantne podug nich rajzy – d.d. do muzeum, starych grubōw, na wystawy itd. Jeszcze ino pora dni i nareszcie jedne i druge usłyszōm tyn upragniōny ôstatni szkolny zwōnek. A potym ze wszyjskich szkołōw, choby szarańcza, wypolōm bajtle – te myńsze i te wiynksze, i te majoryntne tyż.

U jednych gymbulka bydzie ôśmiōno ôd ucha do ucha, a czerwiony posek na cynzurce bydzie blyndowoł po ôczach.

Bydōm zaś i take, kere pudōm do dōm wystrachane, eli jym czerwiōnego poska Ôjce niy wymalujōm na d................, no, na tyj mynij szlachetnyj czyńści ciała.

Potym cołke dwa miesiōnce laby – granie we fuzbal, pyndalowanie na kole, szpacyry po lesie,wypady nad woda i co tam jeszcze fto woli.

Te starsze szkolorze radujōm sie, co bydōm mieć wiyncy czasu na randki ze swojymi libstami i szacami, dziwanie się do łōcz i kuskowanie po cimoku we parku.

Porozjyżdżajōm sie nōm szkolorze po Polsce – a to ku starzikōm na wieś, a to na kolōnie, abo na wczasy ze Ôjcami. Ino wiycie, tropi mie tako jedna myśl - tak mi się cosik zdo, iże na szpilplacach i bez feryje niy bydzie ciźby. A to skiż tego, co dziecka terozki bardzi wolōm sie trefić na czacie na fejsbuku niż tak na richtik. Tōż prosza Wos, Ôjcowie, pozawiyrejcie jym te kōmputry na feryje. Niych sie cieszōm świyżym luftym, niych sie ruszajōm, grajōm w bal, jeżdżōm na rolkach, kołach, pływajōm. Mo sie rozumieć, co podug siyłōw i możliwościōw. A po feryjach nazod do szkoły. Wiycie, zowiszcza tym, kerzi miyszkajōm we Rybniku i kajś tam po blisku. We tamtejszych szkołach ôd września bydōm uczyć bajtlōw ô tyj naszyj małyj dziedzinie, ô tym naszym Ślōnsku.

Chciałabych doczkać takego roku, we kerym edukacjo regionalno wprowadzōno bydzie do wszyjskich szkołōw na Ślōnsku. A tak na już, choć rok szkolny jeszcze sie niy skōńczōł, winszuja wszyjskim szkolorzōm piyknych, ciepłych, a wymarzōnych latowych feryjōw.

Rajza do Italije

Wybrałach ci sie latoś we kwiytniu w rajza do Italije. Jużcić niy sama, ino ze swojokōma. Nikerych znałach bardzi, inkszych myni, a byli i take, kerych poznałach po drōdze. Bōło nos do kupy dwadziestu sztyrech. Jechali my trzyma busami. Ôdwiedzali my take miejsca, we kerych bywōł za swojigo żywota świynty Franek. Tōż byli my we Asyżu, kaj sie tyn świynty urodziōł,

we La Vernie, kaj dostoł stygmaty,

we kościele San Damiano, kaj Krystus ôdezwoł sie dō Niego ze krziża,

no i we Greccio, w kerym piyrszy roz fajrowoł św. Franek Gody.

Znodło sie na naszyj trasie jeszcze i pora inkszych placōw, kere tyż pamiyntajōm tego świyntego.

Połosprawiōm sam małowiela ô tyj rajzie, a przi tymu sprōbuja naszkryflać po naszymu cosik ô żywocie tego, bodej nojbardzi sławnego świyntego.

Narodziōł ci sie Ôn blank downo – we 1181 eli 1182 roku i pieruchym daleko – we Asyżu, i gynał tam bywōł, jak bōł bajtlym i karlusym. Jego Ôjciec, Pyjter Bernardone, mioł tam pōnoć dwie chałupy. Tam, kaj stoła jedna ś nich, wystawiyli „Chiesa Nuova" - Nowy Kościół, a w miejsce tyj drugij chałupy wystawiyli oratorium „San Francesco Picolino” - św. Franciszka Malutkigo. I to ponoć tam narodziōł sie Biydoczek. Coby ludziska ô tym niy przepōmnieli, stoji tam napisane po łacinie: „Hoc oratorium fuit bovis et asinistabulum in quo natus est sanctus Franciscus mundi speculum" - We tym oratorium – kapli, bōła chyża dlo woła i yjzla, tukej narodziōł sie św. Franek, zdrzadło świata. Podug powiarki, matka Franka schrōniyła sie tam jak miała ślegnōńć, bo tak ji poradziōł jedyn tajymny pōntnik. Mo ôna (ta powiarka ) pokozać, iże nasz świynty bōł podany na Krystusa i we narodzyniu

Pyjter Bernardōne bōł majyntnym handlyrzym, sztofiorzym, nale festelnie szpyndlikowoł i fest sie myśloł. Śniōł ô tym, coby sōmsiady mieli go w zocy i coby mōg wysztajgować. Krześcijanin ś niego bōł taki, pedzieli by my dzisioj, niydzielny. Za to ślubno mioł urodno i fest bogomyślno. Miała na miano Giovanna abo Hana, nō dyć wołali jōm Pika (ponoć skiż tego, iże urodziyła sie we Pikardii). Wszyjscy zowiściyli jym przōnio i piniyndzy, a przecam, chocioż wiydło jym sie lepi ôd inkszych, i ôni mieli swoja utropa – niy mieli dziecek. Pika aże bez siedym lot wandrowala ze Asyża ku kościōłkowi Matki Boskiej Anielskiej, kery mianujōm tyż Porcjunkuli i molyndziyła Pōnbōczka ô bajtla, chodziyła na pōnci ku grobōm Świyntych Apostołōw we Rzymie, nawiydzała kościōł św. Michoła na Górze Gargano i pojechała aże do Ziymie Świyntyj coby tam, we Grocie Narodzynio wyrzykać dlo sia bajtla. Werciyło sie – przeszło siedym lot i Pōnbōczek jōm wysuchoł.Narodziōł sie syneczek.

Wtynczos, jak sie rodziōł Biydoczek, jego fatra niy bōło w dōma. Bywoł we Francyji, skōnd prziwoziōł towory, kerymi handlowoł. Pika niy czekała aż chop wrōci sie do dōm i sama zaniysła bajtla do tumu św. Rufina, coby go ôkrzcić. Na krzcie dała mu miano Jōn. Frankym zamianowoł go ôjciec, jak przijechoł nazod do dōm. Jedyn z tych, kerzi ôpisywali żywot św. Franka miarkowoł, iże ablyjzōng ze Jōna na Franka bōł skiż tego, co Pyjter Bernardōne chcioł mieć synka handlyrza, a niy pustelnioka, jakym bōł przecam św. Jōn Krzciciel.

Ôjce zadbali ô to, coby Franek sie akuratnie wyuczōł. Jak mu było dziewiyńć lot, to napocznōł sie uczyć we szkole przi parafii św. Jorga. Szkoła stoła przi murach miejskich, trocha daleko ôd ôjcowskij chałupy. Tamtejsze kanōniki uczyli go czytać i pisać po łacinie, krōmie tego gramatyki, katyjmusu i śpiywanio, a i tyż podstawowych rachunkōw. Tam tyż, ôd jednego z rechtorōw, usłyszoł ôsprowka ô św. Jorgu. Tak go ta historyjo wziyna, iże zaczōn śnić ô tym, coby być rycerzym, nale nauka we parafialnyj szkole sie skōńczōła i Franek dostoł sie do terminu do swojigo ôjca. Tyn uczōł go, jake sōm zorty sztofōw, jak ôcynić, wiela sōm we wercie, co, wiela i kaj idzie kupić coby z profitym sprzedać i jak godać ze klijyntami. Mioł Franek ino 12 lot jak napocznōł rajzować ze ôjcym do Francyji, a tyn ôbeznowoł go ze fachym. Synek bōł pojyntny, uczōł sie wartko, totyż gibko fater doł mu we Asyżu sklep ze sztofami i zwōla samymu sie rzōndzić. Ôjce mieli Franka fest we zocy, dyć rozpuściyli go jak dziadowski bicz.

c.d.n.

Nojgryfniejszy miesiōnc moj

Nō i prziszoł tyn – jak to wszyjscy godajōm – nojgryfniejszy ze cołkigo roku miesiōnc – moj. Tak medykowałach, pojakymu ludzie majōm go tak fest radzi i zdo mi sie,co kożdy skuli czegosik inkszego. Bo tyż sie nazbiyrało na te majowe dni fajerōw ôd grōma i trocha.

Napoczynōmy majowe fajrowanie już ôd 1.maja, we kery to dziyń mōmy Świynto Robotnikōw. Po prowdzie już niy fajrujymy tak buczno, jak piyrwy, ale fraj ôd roboty jes, idzie sie dychnōńć, pobyć ze babeczkōm i bajtlami, trefić sie ze kamratami, a fto chce, to może i ze fanōm ciś na parada (we nikerych miejscach dali je rychtujōm). Spōminōmy tyż wtynczos to, ize pora lot tymu nazod wlezli my do Europyjski Unie.

Potym drugi dziyń moja – świynto naszyj polskij fany. I tukej niyroz zdo mi sie, iże miyszkōm we cudzym landzie, kaj miyszko tyż kupka polskich patrijotōw, kere wiedzōm ô tym świyncie i wywiyszajōm bioło – czerwōne fany. Wejrzijcie na nasze dōmy, dziedziny itd. - dyć na palcach ôd jednyj rynki idzie porachować te fany we ôknach. To co, tam, kaj jich niy ma, to miyszkajōm auslyndry ? Cosik tu niy gro. Abo jeszcze ô tym świyncie ludziska niy wiedzōm, abo wiedzōm, ino fanōw niy idzie kupić, abo jym sie take farby narodowe niy widzōm, abo gańba jym sie prziznać,iże sōm Polokami, abo... sama już niy wiym.

I przichodzi trzeci dziyń moja - Świynto Kōnstytucje 3.Moja, nale tyż świynto kościelne – Nojświyntszyj Paniynki Krōlowyj Polski.

Dalszy – szczworty moja – farujōm wszyjscy ci, kerzi robiōm we werkach: wermery, walcyrze, szmelcyrze i inksi, kerym patrōnuje św. Florek - fojermany, kōminiorze i piekorze.

Jes tyż w tym gryfnym miesiōncu świynto nojbardzi znane we Polsce – Dziyń Matki.

I jeszcze cosik: fajer, na kery, czekajōm te bajtle, co idōm do piyrszyj Kōmunije. Czekajōm na tyn dziyń kej dioboł na dusza. I niy zowdy skiż tego, co sie bydzie dzioło we kościele. A winni sōm tymu jejich Ôjce. Dyć już ôd poru miesiyncy ciyngym fandzolōm ino ô tym, we keryj knajpie bydzie fajer, wiela bydzie gości. Jake gyszynki dostanōm ôd potkōw itd. Tōż niy ma sie co dziwać, iże bajtle porzōnd ô tym tyrtajōm. A pamiyntocie, jak to bōło przodzi? Kōmunijny fajer rychtowało sie w dōma. Snosiyło sie ôd sōmsiadōw stoły, stołki, ôbiod warzōła jakosik wywołano, znajōmo kuchara abo ciotka, abo jako kamratka. Wszyjscy goście tōmpali niy ino na mszo, ale i na niyszpōr. Szatki bōły skrōmne, wiōnuszki ze merty, a i synki mieli kōncki merty przi ancużku, no i świyczki tyż sie mertōm ôwijało.

Pamiyntōm tyż, iże sōmsiadōw czynstowało sie kōmunijnym kołoczym. A gyszynki? Fto tam wtynczos śniōł ô kole. Jak sie kōmuś lepi wiydło, to bajtel dostoł zygarek, abo tyż ôd bardzi majyntnych potkōw jaki grosz. A krōm tego, szekulady roztomajtych zortōw, bōmbōniyrki, jako biblyjka , abo inkszo ksiōnżka. Nō i we modzie bōły szolki ze talyrzikym, na kerych stoło napisane „Pamiōntka I – szy Kōmuniji". Nikerzi we tych szolkach mieli jeszcze bōmbōny – niy szkloki, ani irysy, ani tym bardzi kopalnioki, ino take lepsze – szekuladowe. I uciechy z tego bōło, a uciechy. Jak kogo bōło stać, to broł potym we bestydziyń swojigo bajtla wysztiglowanego we kōmunijne ôblycze i maściōł śniym do fotografisty, coby go knipsnōńć i mieć pamiōntka z tego fajeru. Wierza, iże sōm jeszcze take Ôjce i take bajtle, kere cieszōm sie tym dniym tak, jak trza. Ale tak richtig to wiela jich jes ? Wiynkszość umiy sie ino asić jedyn przed drugym wiela to dostali kasy, jaki marki knipsaparat, laptop, abo – ô zgrozo ! - telewizor, a bywo, że i motor. Co sie to porobiyło, pra ?

Niy moga tyż przepōmnieć ô takym niyoficjalnym świyncie. Trefi ône 27 go moja. Bydzie to 3 Diktand Godki Ślōnskij P.M. Łysohorskygo Ondry. Wszyjscy, kerzi przajōm ślōnskij godce, trefiōm sie we Rybniku, we zabytkowy grubie „Ignacy”. I wierza, iże bydzie to dlo nich richtig świynto.

Niypotrzebno zowiść

Zawdy zowiściyłach wszyskym mojym kamratkōm, kere miały ôgrōdki. Tak po prowdzie, to niy ône miały, ino jejich ôjcowie, abo starziki, ale to ône sie tym asiyły. Zarozki z wiosny przechwolały sie jedna przed drugōm, u ftoryj je wiyncy krokusōw, przebiśniegōw, konwalijek, kero mo kwiotki bardzi farbiste itd.

Niyroz we majowe fajery – 1go, 3go i 9go, jak bōła już fest chica, moja zowiść rosła jak na drożdżach, bo ône, te moje kamratki alowały sie na dece abo na ligysztulach we tych swojich ôgrōdkach, asiyły sie potym, jak piyknie woniōł flider i jak to dychały świyżym luftym, a mie ôstowōł betōnowy szpilplac ze jednym starym karasolym i dwiyma chuśtowkami. Szło tam ôd biydy poskokać w guma (jak bōło s kym), abo pograć w klasy eli w grziba. Niy powiym, miałach fajnych kamratōw na placu, tōż jak byli w dobrym humorze, łaskawie dowali mi pograć ś niymi we „wyścig pokoju”, ale musiałach sie wkupić kapslami. Za to we feryje już kamratkōm niy zowiściyłach. Jak ino pamiyńciōm siyngōm, całe dwa miesiōnce feryjōw spyndzałach daleko ôd dōmu - jedyn na kolōniach, a drugi ze Babciōm kajś na wsi. Przichodziōł wrzesiyń i zaś ta sama kołomyjo – jazgotały, choćby przekupki na targu – ta miała słodsze wieprzki, ta wiynksze jagōdki, tam bōło wiśniōw, co niymiara, a u inkszyj juzaś radiskōw a zielōnych szałotōw niy szło przejejść. Potym słyszałach jeszcze, wiela to krałzōw komportōw a ôgōrkōw bydōm mieli zaforantowane na zima.Take godki ciōngły sie kajsik do października i szlus – spokōj aże do zimy. 

Ale latka leciały i moje kamratki – już frelki – coroz to myni ôdwiedzały ôgrōdki.

Wtynczos niy bardzo wiedziałach, pojakymu. Dziepiyro niyskorzi mie ôświyciyło. Na ôgrōdku, wiadōmo, same - rosnōm ino plewy. Wszysko inksze trza posiōć, abo posadzić, trza to podlywać, plewić, chodzić kole tego, mieć ô to staranie, jak ô co żywego. Bajtli do taki roboty żodyn niy zaprawi, ale przecam tako frelka to już może to i tamto zrobić. Ale eli ji się to chce? Bydzie sie to marasić? ômać pazury? pocić przi plewiyniu? żgać przi ôbiyraniu wieprzkōw?

Tak niyroz medykuja, kero z nich wtynczos wiedziała, wiela to trza bōło potu, łōmanio w krziżach, bolōncych ryncōw i czasu, coby mōgły się asić efektami niyswoji roboty. Dzisioj gańba mie jes za ta zowiść. Tak jak przodzi, tak i terozki niy mōm ôgrōdka. I niy żałuja, ani niy zowiszcza. Tyż mōm kwiotki. Niy w ôgrōdku, ale w dōma. Niy „urosły” same. Musiałach sie przi nich trocha narobić, ale za to sōm to take kwiotki, kere nigdy niy ôkwitnōm. No i czy keroś z mojich kamratek ze szkoły moge sie poasić, iże już mo konwalijki we ôgrōdku? A jo mōm. We wazōnie. I sie tukej niymi asza.

A krokusy byda miała bez cołki rok.

Wielkanocne świynta

Latoś bydōm chnet, bo za pora dni, ale tak po prowdzie, to take richtik Ślōnzoki majōm te swiynta już ôd ty niydziele, we kero cisnōm do kościoła niy ino ze taszkōm w rynce i złociokōma na taca, ale tyż ze palmōm. I niy ma możne, coby to bōła palma ze bele czego. Musi być ze wierzbowyh gałōnzkōw ze baziami, borowiczki, bukszpanu i borowiny. Niy dej Boże wkłodać do ni sztucznych kwiotkōw! Ôna mo być symbolym życio. Jak sie przidzie ze mszy nazod, to trza urwać ze dwie, trzi bazie i złyknōńć, coby niy mieć gardłowych chorōbskōw. No i sama palma tyż niy mo być w doma we blumwazie ôd parady. Mo chrōnić cołko chałpa ôd wszyskigo złego. Niy godzi sie jōm tyż wyciepnōńć jak uschnie – przecam bōła poświyncōno. Trza jōm wtynczos spolić.

Potym przichodzi poniydziałek, wtorek i strzoda. Sōm to dni, we kere jes czas na skludzanie cołkigo marasu w doma i kole chałpy, ale tyż, a możno nojprzodzi, czas na narychtowanie, jak sie noleży, swojigo serca. Beztōż ksiynżoszki majōm wtynczos mocka roboty – siedzōm dużo wiyncy we suchadzkach, nale niy po to, coby sie przekimać pora godzin. Czekajōm na ludzi, kerzi chcieliby mieć na świynta ściepniynty tyn „rukzak” ze grzyszkami. Ksiōndz tyż czowiek i życie zno. Wiy, iże niy wszyscy majōm czas prziść do spowiedzi bezdziyń, beztōż ôd poru lot prawie wszyndy rychtowano je „noc ze suchadzkōm”, coby kożdy mioł swoja szansa.

A potym je Wielgi Szczwortek, Wielgi Piōntek i Wielgo Sobota. Ku kożdymu z tych dni przipisane sōm jakesik zwyki (i to niy ino na Ślōnsku, ale kaj indzi we Polsce tyż).

We Wielgi Szczwortek na tyn przikłod, niy słychać kościelnych zwōnōw - zawiōnzujōm je aże do soboty i zamias nich bierōm drzewiane klekotki. Downi we chałupach we tyn dziyń zaciōngało sie tyż zdrzadła i ôbrozy, coby pokozać swōj żol skuli Krystusowego ciyrpiynio. 

We Wielgi Piontek, wiym to ôd mojich starzikōw, Ôjciec zaro z rana huśtnōł bajtlōm z takōm godkōm: „za Pōnbōczkowe boloki”. Bōło tyż tak, iże szło sie cołkōm familijōm ku rzyce, abo jakymuś ciykowi, coby sie ôbmyć we jejich wodach. Musiało to być wczas, zanim wyłazła klara i woda musiała płynōńć ze wschodu na zachód. Ludzie dowali wiara tymu, iże dziynki tymu ôbmyciu bez cołki rok bydōm zdrowe.

W kōńcu Wielgo Sobota – rychtowanie koszyczkōw ze jodłym do świyncynio, kroszynie jajkōw, pieczynie drożdżowych babōw, świyncelnikōw, smażynie miynsa, warzynie szinek, pucowanie szczewikōw, rychtowanie świōntecznych łachōw... no, bōło tego trocha. Do koszyczka trza bōło wrazić chlyb, sōl, krzōn, wōszty, wielkanocno baba, baranka ze ciasta, abo ze cukru, nō i jajka.

Jajka sie krosiyło na roztomajte farby. Robiōło sie to szkarupinami ôrzecha (na czorno), świyżym żytym (na zielōno), cebulōm (na żōłto i brōnotno). Potym na tych kolorowych jajkach sie szkrobało - żiletkōm, brzitwōm, abo jakimsik inkszym ôstrym ônym roztomajte mustry. A we kościele świynciyło sie woda, paschał i ôgyń.

I nareszcie przichodzi Wielkanocno Niydziela – nojbardzi ucieszne świynto niy ino we kościele, ale i miyndzy wszyskimi inkszymi świyntami. Je to tymu tak, iże cołke familije trefiajōm sie wtynczos przi ekstra śniodaniu, dzielōm sie poświyncōnym jajkym i berajōm ô tym i tamtym, a potym je to, na co czekajōm ôsobliwie bajtle – szukanie słodkich gyszynkōw ôd Zajōnczka. Niy musza sam spōminać ô tym, co nojprzōd trza iść na rezurekcyjno mszo, bo przecam gynał to we tych świyntach je nojważniejsze.

Kożdymu świyntu przidzie kejsik kōniec. Te wielkanocne kōńczy sie Lōnym Pōniydziałkym, abo jak godajōm nikerzi śmiyrgusym – dyngusym. We tyn dziyń ôblywo sie frelki wodōm. Robi sie to do szpasu, tōż je przi tymu mocka uciechy.

Tyj uciechy, familijnych trefōw, bajtlōm mocki słodkości ôd Zajōnczka, frelkōm mokrego śmiyrgusa a wszyskim czytajōncym to, coch tu naszkryflała – piyknych, zdrowych i połnych słōńca Świōnt Wielkanocnych.

W kalyndorzu jes tyż taki dziyń

Musza Wōm sie z czegosik wyônaczyć – pieruchym żech sie ôstatnio chachła. Naszkryflałach, iże chopy niy majōm swojigo fajeru, a to psinco prowda. Dlō nich tyż we kalyndorzu znodli taki dziyń, kery mogōm fajrować. Zrychtowali go niy tak downo, bo we 1999 roku we Trynidadzie i Tobago.

Tako jedna kobiyta, Ingeborg Breines ze UNESCO biōła fest na to, coby we cołkym świecie bōł taki fajer – Miyndzynarodowy Dziyń Faceta. Pedziała, co chopōm noleży sie to samo, co babōm. Nō i dojś dużo krajōw ôdpedziało na jeji prośba (wiyncy niż 60) - d.d. Italio, Madziary, Holandio, Rusy, Ukrajina, Polska i wiela jeszcze inkszych. Ugodali sie na 19 go listopada i gynał wtynczos, prawie wszyndy chopy fajrujōm. Prawie wszyndy, bo nikerzi wybrali inkszy dziyń na fajrowanie. Na tyn przikłod Rusy fajrujōm 23 go lutego (downi bōł to fajer Sowiecki Armie) i wiycie co, tam we tyn dziyń chopy niy muszōm iść do roboty – wszyske majōm fraj.

U nos aż tak dobrze niy majōm.Tak po prowdzie, podug kalyndorza, we Polsce Dziyń Faceta zrychtowali na 10 go marca, ino jakoś mało fto ô tym pomni. Tak sie myśla, skiż czego richtik chopy chcieli mieć swōj dziyń – eli to niy bōło ze czysty zowiści. A dyć te, kere sie na tym znajōm, godajōm, iże to skuli tego, coby pokazować chopōw robiōncych cosik dobregodlo inkszych, coby starać sie ô jejich zdrowie, coby pokazować, iże niy sôm gorsze ôd babōw.

Możno i u nos przidzie taki czas, kej Dziyń Faceta bydzie tak fest wywołanym fajerym, jak downi Dziyń Kobiyt. I tego Wōm – chopōm, facetōm, karlusōm – winszuja.